دیابت نوع ۱ در کودکان
تشنگی و ادرار زیاد و کاهش وزن از نشانه‌های اصلی است. دیابت نوع ۱ چیست، چرا انسولین لازم است و خانواده چطور با آن زندگی می‌کند.
دیابت نوع ۱ چیست؟
لوزالمعده هورمونی به نام انسولین می‌سازد که قند خون را به سلول‌ها می‌رساند. در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی به سلول‌های سازندهٔ انسولین آسیب می‌زند و بدن انسولین کافی ندارد. این بیماری از شیرینی خوردن یا اشتباه پدر و مادر نیست و می‌تواند در هر سنی شروع شود.
نشانه‌ها
- تشنگی زیاد و ادرار زیاد
- شب‌ادراری تازه در کودکی که خشک بوده
- کاهش وزن با وجود اشتها
- خستگی و بی‌حالی
- عفونت قارچی تکراری
اگر این نشانه‌ها را دارد، منتظر نوبت عادی نمانید. همان روز قند خون کودک را بسنجید. اگر کودک استفراغ می‌کند، نفس‌نفس می‌زند، درد شکم دارد یا خواب‌آلود است، ممکن است کتواسیدوز دیابتی داشته باشد و باید فوراً به اورژانس برود. فهرست نشانه‌های فوری را ببینید.
درمان
کودک مبتلا به دیابت نوع ۱ برای زنده ماندن به انسولین نیاز دارد. رژیم، گیاهان دارویی و قرص‌های دیابت بزرگسالان جای انسولین را نمی‌گیرند. برنامهٔ درمان چند بخش دارد:
- انسولین: با قلم یا پمپ، طبق برنامهٔ تیم درمان
- سنجش قند: با گلوکومتر یا حسگر
- تغذیه: شناختن کربوهیدرات غذا و هماهنگ کردن آن با انسولین
- تحرک: ورزش خوب است و برنامه می‌خواهد
- پیگیری: ویزیت‌های منظم، آزمایش HbA1c و غربالگری بیماری‌های همراه
میزان انسولین برای هر کودک جداست و با رشد او تغییر می‌کند. میزان دارو را بدون تیم درمان عوض نکنید.
افت قند
لرز، عرق سرد، رنگ‌پریدگی، گرسنگی، بی‌قراری یا تغییر رفتار ممکن است نشانهٔ افت قند باشد. اگر کودک هوشیار است و می‌تواند قورت بدهد، طبق برنامه قند سریع‌اثر به او بدهید. اگر بی‌هوش است یا تشنج دارد، چیزی در دهانش نگذارید و با ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر گلوکاگون تجویز شده، طبق آموزش از آن استفاده کنید.
زندگی با دیابت
روزهای اول سخت‌ترین روزهاست. خانواده باید در مدت کوتاهی چیزهای زیادی یاد بگیرد و احساس ترس یا گناه طبیعی است. این مهارت‌ها کم‌کم عادی می‌شوند. آنچه کمک می‌کند:
- همهٔ مراقبان کودک، نه فقط مادر، آموزش ببینند
- مدرسه در جریان باشد و برنامه داشته باشد
- برنامهٔ روزهای بیماری را از پیش بدانید
- با بزرگ شدن کودک، مسئولیت کم‌کم و با نظارت به خودش سپرده شود
- به روحیهٔ کودک و خانواده توجه شود، مخصوصاً در نوجوانی
دیابت نوع ۲
دیابت نوع ۲ در نوجوانان چاق بیشتر دیده می‌شود و درمانش با نوع ۱ فرق دارد. نوع دیابت را پزشک تعیین می‌کند. بخش چاقی و متابولیسم کودک را هم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
کودکم می‌تواند شیرینی بخورد؟
بله، با برنامه. کودک دیابتی همان غذای سالم بقیهٔ خانواده را می‌خورد. مهم این است که کربوهیدرات غذا با انسولین هماهنگ باشد، نه اینکه شیرینی برای همیشه ممنوع شود.
بعد از شروع انسولین نیاز کودک کم شد. دیابت خوب شده؟
نه. بعد از شروع درمان گاهی نیاز به انسولین مدتی کم می‌شود، ولی این دوره موقت است و دیابت برنگشته است. انسولین را قطع نکنید و با تیم درمان در تماس باشید.
کودک دیابتی می‌تواند ورزش کند و زندگی معمولی داشته باشد؟
بله. با برنامهٔ مناسب کودک می‌تواند به مدرسه برود، ورزش کند و سفر برود. ورزش روی قند اثر دارد و باید دربارهٔ آن با پزشک برنامه داشته باشید.
گام اول، یک اندازه‌گیری آرام.
برای هماهنگی نوبت با پشتیبانی صحبت کنید. قد و وزن‌های قبلی کودک را اگر دارید، پیدا کنید و همراه بیاورید.